Dự án "Vạn lý Trường thành Xanh" của Trung Quốc trồng hơn 66 tỷ cây xanh với tốc độ sinh trưởng nhanh hơn rừng tự nhiên nhờ hấp thụ khí CO2 hiệu quả.
Theo nghiên cứu công bố hôm 28/5 trên tạp chí Geophysical Research Letters, cây trồng trong các dự án trồng rừng lớn ở Trung Quốc dường như phát triển nhanh hơn so với cây rừng tự nhiên. Nguyên nhân có thể do cây trồng hấp thụ mạnh mẽ hơn khí CO2 gia tăng trong khí quyển.
Trung Quốc đã trồng 66 tỷ cây từ năm 1978 và lên kế hoạch trồng thêm 34 tỷ cây nữa vào giữa thế kỷ này trong dự án 'Vạn lý Trường thành Xanh' nhằm ngăn sa mạc Gobi và Taklamakan lan rộng. Yuhang Luo, nhà sinh thái học cảnh quan tại Đại học Bắc Kinh ở Thâm Quyến, Trung Quốc, và đồng nghiệp muốn tìm hiểu chính xác khác biệt giữa rừng trồng và rừng tự nhiên ảnh hưởng như thế nào tới khả năng hấp thụ khí CO2 và phản ứng với biến đổi khí hậu.
Rừng trồng là những khu rừng được con người tạo ra có chủ đích như dự án Vạn lý Trường thành Xanh trong khi rừng tự nhiên phát triển mà không có sự can thiệp của con người.
Các nhà nghiên cứu sử dụng dữ liệu vệ tinh để theo dõi chỉ số diện tích lá, thước đo mật độ tán cây và là yếu tố chính thúc đẩy hấp thụ carbon, qua đó xác định tốc độ phát triển của từng loại rừng khác nhau. Họ phát hiện rừng trồng tăng diện tích lá nhanh hơn 66% so với rừng tự nhiên.
Phần lớn khác biệt là do rừng trồng có tuổi thấp hơn nhiều so với rừng tự nhiên và cây non phát triển nhanh hơn cây già. Nhưng ngay cả khi so sánh các khu rừng có tuổi và điều kiện phát triển tương tự, rừng trồng vẫn phát triển nhanh hơn 4,6%.
Rừng trồng thường bao gồm các loài phát triển nhanh như bạch đàn và bạch dương với thảm thực vật cạnh tranh bị cắt tỉa và lớp đất được bón phân thường xuyên. Những can thiệp từ con người giúp giảm sự cạnh tranh về ánh sáng, nước và dinh dưỡng.
Sự chênh lệch phát triển đạt đỉnh ở các khu rừng trồng có tuổi cây trong khoảng 30-40 năm và giảm rõ rệt sau 40 tuổi. Ngược lại, rừng tự nhiên phát triển chậm nhưng ổn định hơn, do đó có lợi thế về lâu dài. Một nghiên cứu khác công bố hồi tháng 5/2025 trên tạp chí Communications Earth & Environment phát hiện rừng tự nhiên tích lũy nhiều carbon hơn trên mặt đất so với rừng trồng.
Luo cho biết: "Rừng trồng có thể là công cụ mạnh mẽ trong ngắn hạn để hấp thụ carbon, nhưng lợi thế này chỉ mang tính tạm thời. Xét về lưu trữ carbon lâu dài và khả năng phục hồi, rừng tự nhiên vẫn không thể thay thế".
Luo hy vọng phát hiện mới sẽ giúp định hướng nỗ lực trồng rừng để đảm bảo lợi ích tối đa từ cây trồng, giúp giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu.
Theo Cục Lâm nghiệp và Thảo nguyên Trung Quốc, từ khi Chương trình Rừng phòng hộ Tam Bắc (thường gọi là Vạn lý Trường thành Xanh) bước vào giai đoạn then chốt năm 2023, chính phủ trung ương đầu tư khoảng 13,06 tỷ USD và thực hiện 544 dự án quan trọng. Theo People’s Daily, ở Tân Cương, vành đai rừng phòng hộ trên sa mạc Taklamakan trải dài 3.046 km. Độ xói mòn đất trên những sa mạc và vùng đất cát lớn giảm khoảng 40% từ năm 2000.
