Ukraine muốn tuyên bố chung cuối cùng của hội nghị thượng đỉnh NATO tại Ankara vào ngày 7-8/7 mô tả nước này là một bên đóng góp cho an ninh châu Âu - Đại Tây Dương, thay vì chỉ là một bên nhận hỗ trợ.
Bà Alyona Getmanchuk, Trưởng Phái bộ Ukraine tại NATO, đã đưa ra đề nghị này trong một cuộc họp báo kín ở Brussels ngày 2/7, theo DW.
Bà Getmanchuk cho biết hội nghị tại Ankara sẽ là hội nghị đầu tiên mà Ukraine tham dự “trong vai trò mới này”, và Kiev muốn tuyên bố chung phản ánh điều đó.
Yêu cầu này được đưa ra vào thời điểm khá nhạy cảm. Hội nghị lần này ban đầu được kỳ vọng sẽ thông qua một chỉ tiêu mang tính ràng buộc, yêu cầu mỗi thành viên NATO dành 0,25% GDP để hỗ trợ quân sự cho Ukraine.
Tuy nhiên, Anh, Pháp, Tây Ban Nha, Italy và Canada đã phản đối đề xuất này hồi tháng 5. Vì vậy, Ukraine đang tìm kiếm một vị thế cao hơn trong một văn kiện mà các cam kết dành cho nước này vừa bị các nền kinh tế lớn hàng đầu của NATO thu hẹp.
Bà Getmanchuk cho rằng quan hệ giữa Ukraine và NATO đã chuyển từ mô hình chủ yếu dựa vào viện trợ quân sự của phương Tây sang một giai đoạn ngày càng được định hình bởi sự hội nhập thực chất và những đóng góp của chính Ukraine đối với an ninh của liên minh.
Bà dẫn chứng Trung tâm Phân tích, Huấn luyện và Đào tạo Chung NATO - Ukraine (JATEC) tại Ba Lan là cơ quan chung đầu tiên do NATO và Ukraine cùng vận hành. Ngoài ra còn có việc binh sĩ Ukraine tham gia các cuộc tập trận dựa trên kịch bản Điều 5 của NATO, mức độ tương thích tác chiến ngày càng cao, các công ty quốc phòng Ukraine tham gia các chương trình và hoạt động mua sắm của NATO, cũng như số lượng chuyên gia Ukraine làm việc trong các cơ cấu của liên minh ngày càng tăng.
Những thay đổi này mang tính cụ thể. Thông qua JATEC, Ukraine lần đầu tiên tham gia các cuộc tập trận NATO dựa trên Điều 5 và cũng lần đầu tiên đảm nhận vai trò “đội đỏ” (lực lượng đối kháng giả định) trong một số cuộc diễn tập khác, bà Getmanchuk từng cho biết hồi đầu năm.
Bà cũng từng nêu quan điểm thẳng thắn hơn trong một bài viết đăng trên Telegraph hồi tháng 3, cho rằng "bằng việc ngăn chặn Nga, Ukraine là quốc gia duy nhất thực sự đang thực hiện khái niệm chiến lược của NATO”.
Theo bà Getmanchuk, việc Ukraine được công nhận là một bên đóng góp cho an ninh, thay vì chỉ là bên nhận viện trợ, có ý nghĩa chính trị rất quan trọng. Đây chính là cách diễn đạt mà Kiev muốn được đưa vào tuyên bố chung của hội nghị Ankara.
Bà cũng cho biết hiện có số lượng thành viên NATO ủng hộ việc Ukraine gia nhập liên minh nhiều hơn bao giờ hết. Theo bà, điều này gắn liền với quá trình NATO đang chuyển dịch sang mô hình mà bà gọi là “NATO 3.0”, trong đó châu Âu đảm nhận vai trò chủ đạo hơn trong việc bảo đảm an ninh của chính mình và giảm sự phụ thuộc vào Mỹ.
Cách nhìn nhận này cũng phù hợp với bối cảnh của hội nghị Ankara, nơi các vấn đề như việc Mỹ thu hẹp hiện diện tại châu Âu và thảo luận về chia sẻ gánh nặng quốc phòng được xem là những chủ đề trọng tâm.
