Tranh cãi về 'thợ săn người ngoài hành tinh' của ông Trump

Avi Loeb, cựu trưởng khoa thiên văn học Đại học Harvard, gây tranh cãi khi được bổ nhiệm làm trưởng nhóm đánh giá rủi ro các hiện tượng dị thường.

Loeb, nhà vũ trụ học từng nghiên cứu về lỗ đen và giữ chức trưởng khoa thiên văn học của Đại học Harvard cho tới năm 2020, hồi tháng 6 được chính quyền Trump bổ nhiệm làm lãnh đạo Hội đồng cố vấn khoa học tập trung vào đánh giá rủi ro từ các hiện tượng dị thường không xác định (UAP) đối với an ninh quốc gia.

Ông có nhiệm vụ dẫn dắt hội đồng điều tra nguồn gốc các khối cầu bí ẩn và các vật thể khác được quân đội Mỹ báo cáo trong những năm gần đây. Hội đồng này sẽ báo cáo cho một ban chuyên trách của Nhà Trắng về UAP do Văn phòng Giám đốc Tình báo Quốc gia thành lập. Quyết định này nằm trong chiến lược giải mật thông tin về các vấn đề UAP mà Tổng thống Mỹ Donald Trump công bố hồi tháng 2.

"Nhiệm vụ này giống như một câu chuyện trinh thám", ông Loeb nói. "Rất vui, miễn là bạn đừng quá bận tâm đến những lời chỉ trích".

Trong suốt thập kỷ qua, Loeb đã liên tục rà quét bầu trời và đại dương để tìm kiếm bằng chứng về sự sống ngoài hành tinh thông minh. Ông bắt đầu hành trình này vào năm 2017 khi các nhà khoa học bối rối trước một vật thể liên sao lao vút qua Trái Đất. Trong khi những người khác cho rằng đó là một ngôi sao chổi hoặc một thể băng đặc biệt, Loeb lại nhận định đó có thể là một "cánh buồm ánh sáng" tách ra từ một tàu vũ trụ của người ngoài hành tinh.

Các lý thuyết của ông được nhiều người tin tưởng vào người ngoài hành tinh tán thưởng, nhưng lại khiến ông rơi vào thế xung đột với các đồng nghiệp trong giới học thuật. Các nhà thiên văn học khác cáo buộc ông đưa ra những tuyên bố kỳ lạ mà có quá ít bằng chứng. Một số người tỏ ra khó chịu khi ông thường bỏ qua quy trình bình duyệt để công bố trước thông tin.

Steve Desch, nhà vật lý thiên văn tại Đại học Bang Arizona, từng nhiều lần phản bác các lý thuyết của Loeb. Ông nhận định rằng Loeb đã dùng những phương pháp sai lầm để đưa ra kết luận hoang đường về sự sống ngoài hành tinh, đồng thời quay lưng với nhánh khoa học chính thống chuyên tìm kiếm sự sống ngoài Trái Đất.

Ông Desch nhận định rằng việc giao trọng trách cho Loeb chỉ khiến dư luận thêm hoài nghi về toàn bộ dự án này của chính phủ.

"Tôi không biết điều này sẽ đi đến đâu, nhưng chúng ta sẽ không thể tiến gần hơn đến việc trả lời những câu hỏi này nếu để ông ta lãnh đạo", Desch nói.

Loeb gạt các ý kiến trái chiều sang một bên vì cho rằng họ thiếu trí tưởng tượng để đón nhận cái mới. Đối với nhiệm vụ mới do chính quyền của Tổng thống Trump giao phó, ông cam kết sẽ làm việc một cách thực tế. Thay vì tìm kiếm người ngoài hành tinh ngay lập tức, ông sẽ bắt đầu phân tích UAP với giả định chúng là sản phẩm của con người nhằm phục vụ cho mục đích an ninh quốc gia.

Tuy nhiên, Loeb vẫn hướng tới một mục tiêu xa hơn. Ông khẳng định việc chính phủ đầu tư nâng cao chất lượng thu thập dữ liệu UAP sẽ là chìa khóa giải quyết dứt điểm những hoài nghi về sự sống ngoài Trái Đất.

Nhóm nghiên cứu do chính ông tuyển chọn quy tụ hơn 10 nhà khoa học và nhà hoạt động UFO. Nổi bật trong số đó là Timothy Gallaudet, phó đô đốc hải quân đã nghỉ hưu, người từng gây xôn xao khi cảnh báo UAP bị kiểm soát bởi "trí thông minh ngoài Trái Đất" và tuyên bố Mỹ đang nắm giữ các mảnh vỡ từ những vụ rơi đĩa bay. Thành viên tiếp theo là Ben Lamm, một tỷ phú nổi tiếng với các dự án hồi sinh những loài sinh vật tuyệt chủng.

Sau phiên họp đầu tiên hồi tháng 6, nhóm của Loeb đã đề xuất Lầu Năm Góc bàn giao hơn 50 video, hình ảnh và tài liệu về các vụ UAP đã biết. Dù các cuộc họp đều được bảo mật, Loeb hứa sẽ sớm công bố báo cáo và thành lập một website để cập nhật các phát hiện mới cho công chúng.

"Vào thời điểm mà khoa học không được tôn vinh nhiều, đây là cơ hội để thực sự làm điều tốt cho tất cả các bên liên quan", Loeb nói.

Đầu năm nay, ông Trump đã chỉ đạo chính quyền phải minh bạch hơn về các câu hỏi liên quan đến UFO và sự sống ngoài hành tinh. Lầu Năm Góc đã giải mật ba đợt hồ sơ, từ các báo cáo của FBI có từ nhiều thập kỷ trước cho đến các video quân sự gần đây hơn chiếu cảnh các khối cầu lao đi hoặc vút qua bầu trời.

Chỉ thị của ông Trump đã dẫn đến việc thành lập Ban Quản lý UAP do Văn phòng Giám đốc Tình báo Quốc gia giám sát. Văn phòng này cho biết ban đã họp lần đầu tiên vào tháng 6 và được hỗ trợ bởi nhóm của Loeb cùng một số nhóm cố vấn khác.

Động thái này diễn ra trong bối cảnh một nhóm nghị sĩ lưỡng đảng tại quốc hội đang gây áp lực buộc Nhà Trắng phải quyết liệt hơn. Trong đó, một số thành viên đảng Cộng hòa liên tục đẩy mạnh các cáo buộc rằng chính phủ Mỹ đang bưng bít bằng chứng về những cuộc chạm trán với người ngoài hành tinh. Trước tình hình này, Nhà Trắng lên tiếng khuyến khích bất kỳ ai có thông tin hãy mạnh dạn cung cấp. Dù vậy, cơ quan chuyên trách điều tra UAP của Lầu Năm Góc khẳng định họ vẫn chưa tìm thấy bất kỳ dấu hiệu nào của sự sống ngoài Trái Đất.

Loeb khẳng định ông không tin vào các giả thuyết rằng chính phủ che giấu thông tin. "Theo tôi, chính phủ chỉ đang bối rối vì chưa thể giải mã được bản chất của những vật thể này mà thôi", ông chia sẻ.

Trước khi gây tranh cãi với các lý thuyết về người ngoài hành tinh, Loeb vốn là một nhà vũ trụ học được kính trọng, tác giả của hàng trăm bài báo khoa học chuyên về lỗ đen và sự hình thành của các thiên hà. Ông đã giữ chức trưởng khoa thiên văn học của Harvard trong gần 10 năm.

Sự nghiệp của Loeb có bước ngoặt với lý thuyết "cánh buồm ánh sáng" vào năm 2017, được ông trình bày trong một bài báo và sau đó là một cuốn sách. Tiếp đó, ông đã thành lập Dự án Galileo tại Harvard với sứ mệnh được tuyên bố là tìm kiếm các cổ vật từ các nền văn minh ngoài hành tinh.

Nhóm của ông đã thu hút sự chú ý vào năm 2023 khi họ sử dụng nam châm để trục vớt hàng trăm quả cầu nhỏ từ đáy Thái Bình Dương, gần vị trí nghi vấn của một vụ rơi thiên thạch năm 2014. Sau khi phân tích các "quả cầu nhỏ" bằng kim loại này, Loeb đánh giá rằng chúng đến từ một hành tinh xa xôi hoặc có thể là từ công nghệ của người ngoài hành tinh.

Các học giả khác bác bỏ tuyên bố này, nói rằng đó có thể là đá núi lửa hoặc tro than.

Hiện tại, giới phê bình lo ngại về việc Loeb và nhóm của ông có thể tiếp cận các tài liệu nhạy cảm của Lầu Năm Góc. Sean Kirkpatrick, nhà vật lý từng điều tra UAP tại Văn phòng Giải quyết Tác chiến Toàn vùng (AARO) của Lầu Năm Góc, cho biết Loeb "không được nhìn nhận tích cực" trong cộng đồng khoa học và thiếu kinh nghiệm về an ninh quốc gia. Ông nhận định đội ngũ của Loeb cho thấy chính quyền Trump quan tâm đến các lý thuyết ngoài lề hơn là khoa học thực nghiệm.

Nhà Trắng không phản hồi yêu cầu bình luận về những lời chỉ trích này.

Trong khi đó, Loeb cho biết mục tiêu của ông là đi theo khoa học mà không để bị phân tâm. "Hãy đổ dồn mắt vào các khối cầu, chứ đừng nhìn vào mạng xã hội", ông nói.

Trong cuộc thăm dò của CBS News/YouGov được công bố hồi tháng 6, 8/10 người được hỏi cho rằng chính phủ Mỹ biết nhiều hơn những gì họ đã công bố về sự tồn tại của sự sống ngoài hành tinh, 63% tin rằng có sự sống trên các hành tinh khác, và hơn 1/5 tin chắc rằng người ngoài hành tinh đã từng đến thăm Trái Đất.