TP.HCM kỳ vọng bứt phá điện mặt trời mái nhà

Nhiều dư địa và động lực mới để đầu tư

Theo Tổng công ty Điện lực TP.HCM (EVNHCMC), thành phố hiện là một trong những địa phương dẫn đầu cả nước về phát triển điện mặt trời mái nhà. Tính đến ngày 30.3 năm nay, toàn thành phố có 22.765 hệ thống điện mặt trời mái nhà đang vận hành với tổng công suất khoảng 1.800 MWp. Trong số này, có 1.818 hệ thống điện mặt trời tự sản xuất, tự tiêu thụ với tổng công suất lắp đặt 406,6 MWp. Sản lượng điện tạo ra từ các hệ thống điện mặt trời mái nhà hiện chiếm khoảng 4,66% tổng sản lượng điện thương phẩm của thành phố.

Ông Bùi Trung Kiên - Phó tổng giám đốc EVNHCMC - nhận xét TP.HCM hội tụ nhiều điều kiện thuận lợi để tiếp tục mở rộng điện mặt trời mái nhà. Trước hết là điều kiện tự nhiên. Thành phố có cường độ bức xạ mặt trời cao và khá ổn định, trung bình khoảng 1.581 kWh/m² mỗi năm. Số giờ nắng dao động từ 100 - 300 giờ mỗi tháng, phân bố đều quanh năm, giúp các hệ thống điện mặt trời duy trì hiệu suất phát điện ổn định. Bên cạnh đó, thành phố cũng có mật độ công trình xây dựng lớn với hàng triệu mét vuông mái nhà từ nhà ở, nhà xưởng, trung tâm thương mại, khu công nghiệp, khu chế xuất và các khu đô thị mới. Đây là nguồn tài nguyên mặt bằng rất lớn để phát triển điện mặt trời mà không cần sử dụng thêm quỹ đất. Lợi thế nữa là phụ tải điện của thành phố tập trung cao vào ban ngày, trùng với thời điểm các hệ thống điện mặt trời phát điện mạnh nhất. Điều này giúp nâng cao tỷ lệ điện tự tiêu thụ, giảm áp lực cung ứng điện từ lưới quốc gia trong giờ cao điểm.

Theo EVNHCMC, hệ thống lưới điện của thành phố đã được đầu tư đồng bộ, tạo điều kiện thuận lợi cho việc đấu nối, quản lý và vận hành các nguồn điện phân tán. Cùng với đó, nhận thức của người dân và doanh nghiệp về sử dụng năng lượng sạch, tiết kiệm chi phí điện và phát triển bền vững ngày càng được nâng lên, tạo nền tảng thuận lợi cho thị trường tiếp tục mở rộng.

Đặc biệt, sau khi Nghị định 243 có hiệu lực, nhiều rào cản về cơ chế đã được tháo gỡ. Chẳng hạn, một trong những vướng mắc là quy định giới hạn sản lượng điện dư được bán lên lưới. Trước đây, theo Nghị định 58, các hệ thống điện mặt trời tự sản xuất, tự tiêu thụ chỉ được bán tối đa 20% sản lượng điện phát lên lưới điện quốc gia. Mức giới hạn này khiến hiệu quả tài chính của nhiều dự án chưa thực sự hấp dẫn. Đặc biệt, đối với các tòa nhà văn phòng, nhà xưởng hoặc cơ sở sản xuất có diện tích mái lớn nhưng nhu cầu sử dụng điện giảm mạnh vào ngày nghỉ, lượng điện dư phát sinh khá lớn. Việc chỉ được bán 20% khiến nhiều chủ đầu tư buộc phải giảm quy mô lắp đặt để bảo đảm hiệu quả đầu tư, dẫn đến lãng phí tiềm năng khai thác nguồn năng lượng sạch.

Nay Nghị định 243 nâng tỷ lệ điện dư được phép bán lên lưới lên tối đa 50% được đánh giá là thay đổi mang tính đột phá. Theo các chuyên gia năng lượng, quy định mới này sẽ giúp cải thiện đáng kể khả năng thu hồi vốn của các dự án, đặc biệt đối với doanh nghiệp có diện tích mái lớn, từ đó tạo động lực mở rộng quy mô đầu tư và khai thác hiệu quả hơn nguồn năng lượng tái tạo.

Ngành điện TP.HCM chủ động đồng hành với người dân và doanh nghiệp

Để tạo điều kiện thuận lợi cho việc phát triển điện mặt trời mái nhà, EVNHCMC cho biết đã triển khai nhiều giải pháp hỗ trợ người dân và doanh nghiệp. Đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến các quy định pháp luật liên quan đến điện mặt trời mái nhà, đồng thời số hóa toàn bộ quy trình tiếp nhận thông tin nhằm tạo thuận lợi cho khách hàng.

Đối với các hộ gia đình lắp đặt hệ thống có công suất dưới 100 kW hoặc các tổ chức, cá nhân lắp đặt hệ thống dưới 1.000 kW và không đăng ký bán điện dư, sau khi hoàn thành chỉ cần thực hiện thủ tục thông báo với ngành điện. Để đơn giản hóa thủ tục này, ông Bùi Trung Kiên cho biết, EVNHCMC đã xây dựng chức năng trực tuyến "Thông báo phát triển điện mặt trời mái nhà" trên website và ứng dụng chăm sóc khách hàng, cho phép khách hàng thực hiện hoàn toàn qua môi trường số. Đối với các hệ thống có công suất từ 1.000 kW trở lên, Tổng công ty phối hợp với Sở Công thương trong quá trình cấp giấy chứng nhận đăng ký phát triển điện mặt trời tự sản xuất, tự tiêu thụ theo quy định.

Song song đó, ngành điện cũng phối hợp với Ban Quản lý các khu chế xuất, khu công nghiệp và Khu công nghệ cao TP.HCM để tư vấn doanh nghiệp ngay từ giai đoạn chuẩn bị dự án, giúp lựa chọn giải pháp kỹ thuật phù hợp với đặc điểm phụ tải và hạ tầng lưới điện từng khu vực. "Chúng tôi luôn tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, hỗ trợ doanh nghiệp xử lý hồ sơ trực tuyến, đồng thời bố trí lực lượng kỹ thuật sẵn sàng tư vấn, tháo gỡ các khó khăn phát sinh trong quá trình triển khai", đại diện EVNHCMC nhấn mạnh.

EVNHCMC đánh giá, điện mặt trời mái nhà ngày càng giữ vai trò quan trọng trong cơ cấu cung ứng điện của TP.HCM, nhất là trong bối cảnh nhu cầu phụ tải tiếp tục tăng cao và yêu cầu sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả theo tinh thần Chỉ thị 10/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ. Việc phát triển các nguồn điện phân tán không chỉ giúp người dân và doanh nghiệp chủ động hơn về nguồn điện mà còn góp phần giảm tải cho lưới truyền tải, hạn chế quá tải cục bộ trong các giờ cao điểm ban ngày, giảm tổn thất điện năng và nâng cao độ tin cậy cung cấp điện.

"Với lợi thế về điều kiện tự nhiên, nhu cầu phụ tải lớn cùng những điểm nghẽn chính sách vừa được tháo gỡ bởi Nghị định 243, TP.HCM được kỳ vọng sẽ bước vào giai đoạn phát triển mới của điện mặt trời mái nhà. Nếu tận dụng tốt các cơ chế mới, thành phố không chỉ khai thác hiệu quả tiềm năng năng lượng sạch mà còn đóng góp tích cực vào mục tiêu chuyển dịch năng lượng và phát triển kinh tế xanh trong những năm tới", ông Bùi Trung Kiên nhấn mạnh.