Phim kinh dị Việt chiếm tỷ lệ 30-50%: Quá nguy hiểm, đáng báo động?

Phim kinh dị Việt phát triển quá mạnh... giá trị giáo dục, nhân văn không cao

Cuối tháng 6, Cục trưởng Cục Điện ảnh Đặng Trần Cường đã ban hành văn bản khẩn liên quan đến thể loại này. Theo đó, Cục Điện ảnh yêu cầu các đơn vị sản xuất, nhà làm phim, nhà phát hành cần cân nhắc thận trọng trong việc lựa chọn, khai thác và thể hiện các đề tài có yếu tố bạo lực, kinh dị, mê tín dị đoan hoặc các nội dung dễ gây tác động tiêu cực đến nhận thức, hành vi của người xem.

Theo người đứng đầu Cục Điện ảnh, thời gian qua, một số tác phẩm quá tập trung vào yếu tố giật gân, bạo lực, trong khi chưa đầu tư tương xứng cho chất lượng nghệ thuật, ngôn ngữ điện ảnh cũng như giá trị nhân văn và thông điệp xã hội. Với phim nhập khẩu, không ít tác phẩm cũng phải chỉnh sửa nội dung để đáp ứng quy định của pháp luật Việt Nam, ảnh hưởng đến hoạt động phát hành.

Động thái của cơ quan quản lý nhanh chóng thu hút sự quan tâm của giới làm nghề. Tại Liên hoan phim châu Á Đà Nẵng lần thứ IV (DANAFF IV), phim kinh dị Việt cũng trở thành một trong những chủ đề thu hút ý kiến bàn luận sôi nổi nhất.

Các đạo diễn, chuyên gia, nhà sản xuất và đơn vị phát hành đã có dịp đối thoại trực tiếp về sự phát triển của dòng phim này cũng như những vấn đề đặt ra đối với thị trường điện ảnh.

Trong tham luận Điện ảnh Việt Nam và những con số tại hội thảo Diện mạo điện ảnh Việt Nam thời Đổi mới trong khuôn khổ DANAFF IV, đạo diễn Lê Hoàng cho biết, điện ảnh Việt đã có bước phát triển mạnh trong những năm gần đây.

Cả nước hiện có khoảng 1.200 phòng chiếu, doanh thu phòng vé năm 2025 đạt khoảng 220-230 triệu USD (tương đương gần 5.600 tỷ đồng), đứng thứ 2 Đông Nam Á. Khán giả đến rạp chủ yếu ở nhóm tuổi 16-29, cho thấy dư địa phát triển lớn của thị trường.

Theo đạo diễn, kinh phí trung bình để sản xuất một bộ phim dao động từ 20-30 tỷ đồng, trong khi thù lao của diễn viên chính có thể lên tới khoảng 1 tỷ đồng mỗi dự án.

Đáng chú ý, trong báo cáo, đạo diễn phim Gái nhảy nêu số liệu phim kinh dị hiện chiếm khoảng 30-50% số lượng phim Việt Nam sản xuất, chủ yếu khai thác chất liệu dân gian, tâm linh và nhân quả.

Trong khi đó, tỷ lệ này ở Indonesia chỉ khoảng 25-30%, còn Thái Lan - quốc gia nổi tiếng với dòng phim kinh dị - hiện chỉ còn khoảng 15-20%.

Đặc biệt, Thái Lan còn phát triển thành công dòng phim kinh dị pha hài, thể loại mà điện ảnh Việt gần như vẫn bỏ ngỏ.

Từ những con số trên, đạo diễn Lê Hoàng đặt vấn đề: “Liệu đây có phải là tín hiệu đáng báo động đối với sự phát triển của điện ảnh Việt?”.

Chia sẻ thêm với phóng viên Dân trí, đạo diễn Lê Hoàng nhấn mạnh rằng, ông không hề có định kiến với dòng phim kinh dị hay những người theo đuổi thể loại này.

Theo đạo diễn, cũng như mọi loại hình nghệ thuật khác, phim kinh dị có vị trí và giá trị riêng. Thể loại này đòi hỏi nhiều sáng tạo về ngôn ngữ điện ảnh, từ âm thanh, tạo hình đến kỹ thuật quay dựng.

Chính yếu tố giàu trí tưởng tượng giúp các nhà làm phim có cơ hội thử nghiệm những cách thể hiện mà nhiều dòng phim khác khó thực hiện. Không thể nói phim kinh dị là dở.

Tuy nhiên, đạo diễn Lê Hoàng cho rằng, nếu nhìn vào cuộc sống hôm nay thì những vấn đề lớn của xã hội đều xuất phát từ con người với con người, chứ không phải với ma quỷ.

Trong khi đó, phim kinh dị chủ yếu xoay quanh ma quỷ và những yếu tố siêu nhiên. Vì vậy, nếu tỷ lệ phim kinh dị quá cao thì có thể thấy một xu hướng là người làm phim đang phần nào né tránh hiện thực.

Đạo diễn phim Gái nhảy cũng thẳng thắn nhìn nhận, dù có doanh thu cao nhờ yếu tố mới lạ, kích thích cảm giác mạnh, đánh trúng tâm lý tò mò của khán giả, giá trị giáo dục hay tính nhân văn chưa bao giờ là thế mạnh của phim kinh dị.

“Tôi xin nhấn mạnh một lần nữa, bản thân không hề nói những người làm phim kinh dị là kém. Tôi chỉ cho rằng, khi một xu hướng trở nên quá mạnh, thậm chí có dùng từ “quá nguy hiểm” và mang tính áp đảo thì cần xem xét.

Điều đó cho thấy tính hiện thực trong điện ảnh đang giảm đi. Đây là một nhận định mang tính chuyên môn, không phải sự áp đặt. Đối với từng nhà làm phim riêng lẻ thì không có vấn đề gì. Nhưng nếu nhìn tổng thể nền điện ảnh thì đây là vấn đề đáng quan tâm”, Lê Hoàng bày tỏ.

Đặt câu hỏi về tác động xã hội, đạo diễn Lê Hoàng chia sẻ: “Hãy thử hình dung một cô gái 17-18 tuổi xem quá nhiều phim kinh dị thì điều đó mang lại lợi ích gì cho tâm hồn của họ? Nếu bạn có con, chắc chắn bạn cũng không mong con mình chỉ xem thể loại này. Đó là cách nhìn công bằng đối với khán giả và xã hội, chứ không phải sự thiếu công bằng với những người làm phim kinh dị”.

Không chỉ đạo diễn Lê Hoàng, nhiều chuyên gia tại DANAFF IV cũng bày tỏ sự quan tâm trước sự phát triển mạnh của dòng phim kinh dị.

Trong tham luận Sự phát triển của điện ảnh Việt Nam nhìn từ thể loại phim, Tiến sĩ Mai Anh Tuấn nhận định biến động doanh thu phòng vé thực chất phản ánh sự thay đổi trong thị hiếu khán giả và xu hướng thể loại.

Theo ông, bên cạnh các dòng phim truyền thống như tâm lý, tình cảm, hài hay hành động, sự vươn lên của phim kinh dị - tâm linh và trinh thám - cổ trang đã tạo nên bước ngoặt cho điện ảnh Việt.

Tuy nhiên, ông cho rằng, điện ảnh cần phát triển đa dạng thể loại để làm phong phú thị trường. Vì vậy, việc phim kinh dị trỗi dậy và chiếm ưu thế quá lớn là hiện tượng cần được theo dõi, đánh giá một cách nghiêm túc.

Đồng quan điểm, Tiến sĩ Ngô Phương Lan - Chủ tịch Hiệp hội Xúc tiến phát triển điện ảnh Việt Nam, Giám đốc Liên hoan phim châu Á Đà Nẵng 2026 - cho rằng đã đến lúc cơ quan quản lý cần theo dõi sát diễn biến của thị trường nhằm khôi phục sự cân bằng giữa các dòng phim.

"Thời gian qua, gần một nửa thị trường là phim ma quỷ, kinh dị và điều này cũng đã được Cục Điện ảnh cảnh báo. Làm phim kinh dị không sai, nhưng mỗi tác phẩm cần đề cao tính nhân văn và bản sắc Việt Nam. Nếu chỉ làm phim để hù dọa, câu khách thì rất đáng tiếc", bà nhấn mạnh.

Thiếu đa dạng thể loại khiến điện ảnh Việt gặp rào cản

Tại hội thảo giao lưu về điện ảnh khu vực Đông Nam Á trong khuôn khổ DANAFF IV, nhiều đại diện phát hành quốc tế cho rằng, sự áp đảo của phim kinh dị đang khiến điện ảnh Việt mất cân bằng về thể loại và phần nào hạn chế khả năng tiếp cận khán giả.

Ông Michael Chai - đại diện Westec Media Limited (nhà phân phối nội dung lớn nhất Campuchia) - cho biết từ năm 2025 đến giữa năm 2026, có tới 7/10 phim Việt do công ty phát hành thuộc thể loại kinh dị.

Theo ông, dù thị trường điện ảnh Campuchia tăng trưởng khoảng 19% mỗi năm, tỷ lệ khán giả gia đình đến rạp chỉ còn khoảng 2%, một phần do nguồn phim quá tập trung vào dòng kinh dị.

"Chúng tôi thừa nhận đó là do mình. Chúng tôi đã tập trung quá nhiều vào phim kinh dị, trong khi nhiều tác phẩm chất lượng lại thuộc những thể loại khác", ông Michael Chai nói.

Đại diện Westec Media cho biết khán giả Campuchia thực tế yêu thích các phim gia đình, tâm lý và hài. Vì vậy, khi lựa chọn phim Việt để phát hành, đơn vị này ưu tiên thể loại và nội dung hơn là những tác phẩm chỉ tạo hiệu ứng phòng vé.

Ở góc nhìn vì sao phim kinh dị dễ bán, ông Brandon Lee - đại diện Noori Pictures (một nhà phân phối phim khác tại thị trường Đông Nam Á và Hàn Quốc) - cho rằng, phim kinh dị thường có lợi thế về chi phí sản xuất thấp nên ít rủi ro về mặt thương mại.

Nhưng việc chỉ chuyên biệt một vài thể loại (với Việt Nam đang phổ biến kinh dị - dân gian) có thể tạo ra rào cản.

Ông dẫn chứng: “Tại Malaysia, phim kinh dị rất tiềm năng và dễ tính với nhiều thể loại. Nhưng ở Myanmar, khán giả lại có yêu cầu khắt khe, chuộng phim thuần kinh dị thay vì pha trộn nhiều yếu tố, trong khi phim kinh dị Việt Nam lại chỉ phổ biến thể loại kinh dị-dân gian" ông Brandon Lee, người đại diện Noori Pictures chia sẻ.

Theo đơn vị này, tại Hàn Quốc, phim Việt chủ yếu phục vụ cộng đồng khoảng 300.000 người Việt đang sinh sống - cộng đồng kiều bào đông nhất số các nước Đông Nam Á tại Hàn Quốc.

Một chuyên gia khác là bà Lorna Tee - Tổng thư ký Mạng lưới liên minh điện ảnh châu Á (AFAN) - lại cảnh báo nguy cơ đến ngay trong nội bộ phòng vé Việt.

"Tôi được biết Cục Điện ảnh của các bạn đã gửi đi một lưu ý khuyến khích đa dạng hóa thể loại phim. Việc này cần thiết. Nếu làm bão hòa thị trường chỉ bằng một thể loại, khán giả sẽ quay sang chọn thể loại giải trí và cộng đồng khác," bà Lorna Tee chia sẻ.

Khẳng định Đông Nam Á là khu vực duy trì tăng trưởng dương sau đại dịch Covid-19, trong đó Thái Lan, Indonesia và Việt Nam đều ghi nhận tín hiệu tích cực từ phòng vé, nhưng bà cũng lưu ý Việt Nam cần đa dạng thể loại nếu muốn phát triển công nghiệp điện ảnh bền vững.

"Dù phim kinh dị có kinh phí thấp và sở hữu lượng khán giả ổn định, các bạn cần tránh để khán giả có cảm giác xem đi xem lại cùng một công thức khi ra rạp", đại diện AFAN nói.