Có bảo hiểm sẽ an tâm hơn
Ngày nào chị Phi cũng dậy từ 5h, nấu ăn và bật sẵn ứng dụng, chờ có khách đặt xe là chạy ngay. Chạy xe đến 8h30, hết khung giờ cao điểm, chị tranh thủ về nhà cho con ăn uống rồi chạy tiếp. Qua khung giờ cao điểm trưa, 14h30 chị Phi mới về nhà ăn trưa, chăm con. Sau đó, chạy xe liên tục đến 21h, chị về nhà, ăn tối, nghỉ ngơi chớp nhoáng, rồi lại chạy đến 23-24h mới về.
Tuy vất vả nhưng chị Phi vẫn bám trụ với nghề này vì nhờ nó mà chị có thể nuôi 3 con nhỏ ăn học ở TPHCM suốt 6 năm qua, kể từ khi vợ chồng chị ly hôn.
Với anh Dinh, chạy xe ôm công nghệ là lựa chọn bắt buộc khi con nhỏ của anh mắc bệnh hiểm nghèo, mỗi tháng phải hóa trị 15 ngày. Những ngày con hóa trị, anh phải vào bệnh viện giúp vợ trông con nên thời gian không cố định, chỉ có nghề này là phù hợp, giúp anh vừa chăm con vừa có thể kiếm tiền trang trải cuộc sống.
Tuy nhiên, nỗi lo lớn nhất của Dinh là va quẹt trên đường. Dù anh chạy rất cẩn thận nhưng cũng có lần xảy ra tai nạn nhẹ khi xe phía trước ngã bất ngờ.
“Khi xảy ra tai nạn, mình mất tiền sửa xe, nếu chẳng may bị thương còn tốn kém chữa trị, mất thu nhập vì không đi làm... Những lúc như vậy, tôi thấy có bảo hiểm xã hội được chi trả tiền ốm đau, tai nạn thì đỡ hơn rất nhiều, an tâm hơn khi làm việc. Nhưng nghề này không được đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc”, anh Dinh chia sẻ.
Chị Phi cũng đồng ý là bảo hiểm xã hội bắt buộc với các chế độ trợ cấp ốm đau, tai nạn lao động giúp chia sẻ gánh nặng tài chính cho tài xế khi xảy ra chuyện không may. Bởi người làm công việc này thường xuyên phải chạy ngoài đường, nguy cơ tai nạn cao và dễ đau ốm. Đó là chưa kể đến các chế độ khác như thai sản, hưu trí... đều là mơ ước đối với những lao động tự do như chị.
Tiếp tục đề xuất cho tài xế công nghệ đóng bảo hiểm
Ngày 1/7, Bảo hiểm xã hội TPHCM cho biết đơn vị này tiếp tục đề xuất sửa đổi Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội theo hướng bổ sung tài xế công nghệ vào diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc. Trước đó, Bảo hiểm xã hội TPHCM đã nhiều lần đề xuất nội dung này nhưng chưa được chấp nhận.
Bộ Nội vụ cũng đã lý giải nguyên nhân chưa tiếp thu đề xuất trên là vì nhóm lao động này có thể tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện với nhiều chính sách hỗ trợ từ nhà nước. Khi chuyển từ đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện sang bảo hiểm xã hội bắt buộc thì họ sẽ không được hưởng các chính sách hỗ trợ nữa.
Tuy nhiên, theo Bảo hiểm xã hội TPHCM, hoạt động của nhóm lao động tài xế công nghệ có nhiều yếu tố tương đồng với quan hệ lao động, như: Có công việc được trả công, chịu sự quản lý, điều hành, đánh giá hiệu suất và kiểm soát hoạt động thông qua nền tảng số.
Về cơ sở pháp lý, Bộ luật Lao động quy định trường hợp hai bên thỏa thuận bằng tên gọi khác nhưng có nội dung thể hiện về việc làm có trả công, tiền lương và sự quản lý, điều hành, giám sát của một bên thì được coi là hợp đồng lao động.
Khi xác lập mối quan hệ lao động thì nền tảng số có trách nhiệm chia sẻ việc đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc cho tài xế. Khi đó, tỷ lệ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc của tài xế còn thấp hơn đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện và quyền lợi thì nhiều hơn.
Trong đề xuất, Bảo hiểm xã hội TPHCM đề nghị nghiên cứu mức đóng bảo hiểm xã hội của nhóm lao động này trên cơ sở thỏa thuận giữa tài xế và nền tảng số.
Việc đóng bảo hiểm xã hội cho tài xế cũng được thực hiện hằng tháng thông qua tổ chức kinh doanh ứng dụng công nghệ, đơn vị quản lý nền tảng số và các tổ chức hoạt động kinh tế số khác.
Bảo hiểm xã hội TPHCM cho rằng: “Ngày 12/6, tại Hội nghị Lao động Quốc tế lần thứ 114, công ước đầu tiên về lao động nền tảng số đã chính thức được thông qua. Sự kiện này cho thấy mở rộng chính sách an sinh đối với lao động nền tảng không còn là lựa chọn riêng của từng quốc gia mà đang trở thành yêu cầu tất yếu của nền kinh tế số hiện đại”.
