Chiến dịch thúc đẩy sản lượng nhiên liệu sinh học (dầu diesel) của Tổng thống Donald Trump nhằm thực hiện lời hứa với nông dân và các vùng nông thôn Mỹ đang vấp phải thực tế phũ phàng khi các nhà máy tại Mỹ không thể hoàn thành mục tiêu đề ra.
Sự thiếu hụt sản lượng này mang lại nhiều rủi ro về cả kinh tế lẫn chính trị. Nếu tình trạng này kéo dài, giá tín dụng nhiên liệu tái tạo sẽ tăng vọt, buộc chính quyền ông Trump phải kích hoạt một điều khoản hiếm khi sử dụng để hạ thấp các hạn ngạch đã thiết lập trước đó.
Bước lùi này có nguy cơ gây thất vọng lớn cho cộng đồng nông dân và các nhà sản xuất nhiên liệu sinh học - vốn là những nhóm cử tri quan trọng của ông Trump trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.
Trước đó, Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ (EPA) đã thiết lập mục tiêu pha trộn nhiên liệu sinh học kỷ lục cho năm nay theo Tiêu chuẩn Nhiên liệu Tái tạo (RFS).
Theo luật, các nhà lọc dầu phải sở hữu hoặc mua 8,86 tỷ tín dụng tuân thủ (gọi là RIN), tương đương với việc pha trộn kỷ lục 5,4 tỷ gallon dầu diesel sinh học và diesel tái tạo vào nguồn cung nhiên liệu. Hạn ngạch này cao hơn 60% so với mức của năm ngoái.
Dù ông Trump liên tục ca ngợi các hạn ngạch này như một minh chứng cho sự ủng hộ đối với ngành nông nghiệp, năng lực sản xuất thực tế lại tụt lại khá xa. EPA giả định các nhà máy có thể vận hành ở mức 90% công suất cả năm.
Theo ông Zander Capozzola - cố vấn trưởng tại Argus Media - tỷ lệ vận hành thực tế trong tháng 5 của các nhà máy diesel sinh học chỉ đạt dưới 77%, và các cơ sở diesel tái tạo đạt 78%.
Chuyển dịch sang thị trường quốc tế, một phần sản lượng đã được cam kết cho các hợp đồng xuất khẩu nhờ mức giá tốt hơn khi chuỗi cung ứng toàn cầu đứt gãy do cuộc chiến tại Iran. Những khối lượng xuất khẩu này không tạo ra tín dụng tính vào hạn ngạch của EPA.
Số liệu của EPA cho thấy các nhà lọc dầu chỉ tạo ra 736 triệu RIN trong tháng 5, thấp hơn nhiều so với mức mục tiêu khoảng 915 triệu RIN mỗi tháng để kịp tiến độ.
Ông Scott Irwin - chuyên gia kinh tế nông nghiệp tại Đại học Illinois - ước tính sản lượng trong 4 tháng đầu năm nay đã tụt xuống 1,41 tỷ RIN. Để bù đắp, sản lượng trong các tháng còn lại của năm phải vượt mức kỷ lục lịch sử của ngành hơn 20%.
Ông Irwin thẳng thắn chỉ ra: “Các hạn ngạch này yêu cầu các nhà máy sản xuất dầu diesel sinh học phải vận hành với công suất cao nhất lịch sử, và các nhà máy diesel tái tạo cũng phải làm được điều tương tự“.
Đồng quan điểm, ông Paul Niznik - Giám đốc năng lượng tại Capstone LLC, đơn vị tư vấn cho các nhà lọc dầu và quỹ phòng hộ - nhận định: “Không có cách nào để ngành công nghiệp này đạt được các mục tiêu đã đề ra với tốc độ vận hành hiện nay“.
Dù giới quan sát không kỳ vọng EPA sẽ ban hành lệnh miễn trừ, cơ quan này có thể cân nhắc giảm bớt nghĩa vụ cho năm 2028 bằng cách thay đổi phương pháp tính sản lượng nhập khẩu.
Nguyên nhân khiến ngành sản xuất nhiên liệu sinh học Mỹ bị đình trệ trong nhiều tháng qua bắt nguồn từ việc các doanh nghiệp phải chờ đợi chính quyền ông Trump hoàn thiện hướng dẫn cho khoản tín dụng sản xuất nhiên liệu sạch liên bang 45Z.
Dù các hướng dẫn mới ban hành gần đây đã gỡ bỏ một số hạn chế sử dụng đất và tăng mức ưu đãi cho dầu diesel tái tạo từ đậu nành, ông Jeramie Weller - Tổng giám đốc hãng Minnesota Soybean Processors - lo ngại các thay đổi này có thể đã quá muộn để bù đắp cho những tổn thất sản lượng trước đó.
Ngoài ra, đà tăng vọt của giá dầu thô do cuộc xung đột Iran cũng thúc đẩy các nhà lọc dầu tối đa hóa sản lượng dầu mỏ truyền thống để kiếm biên lợi nhuận cao hơn thay vì tăng sản lượng nhiên liệu tái tạo.
Thực trạng sản xuất kém sắc đang bào mòn “ngân hàng RIN“ - kho dự trữ tín dụng thặng dư giúp thị trường điều hòa các đợt thiếu hụt.
Giới phân tích cảnh báo bộ đệm này có thể cạn kiệt vào cuối năm nay, đẩy giá RIN lên các mức cao kỷ lục và đè nặng chi phí tuân thủ lên các nhà lọc dầu quy mô nhỏ vốn phải phụ thuộc vào việc mua lại tín dụng.
Hiệp hội Các nhà sản xuất Nhiên liệu và Hóa chất Mỹ (AFPM) đã tăng cường vận động hành lang tại quốc hội nhằm kêu gọi chính quyền xem xét lại hạn ngạch nhiên liệu sinh học của năm nay, đồng thời khởi kiện EPA.
AFPM lập luận với các nhà lập pháp rằng “người dân Mỹ sẽ phải trả thêm hàng tỷ USD không đáng có nếu hạn ngạch RFS không được điều chỉnh về mức hợp lý“, bởi chi phí tín dụng cao sẽ đẩy giá xăng dầu tại các trạm bơm lên mức đắt đỏ hơn.
Trong khi EPA tuyên bố đánh giá mức độ tuân thủ dựa trên cơ sở cả năm để bù trừ các biến động ngắn hạn, chuyên gia Brett Gibbs từ Bloomberg Intelligence cảnh báo cơ quan quản lý này có thể đang đối mặt với một rắc rối lớn kéo dài sang năm 2027 do đã đánh giá thấp lượng xuất khẩu và các rào cản nguồn cung từ cuộc xung đột Iran.
