Sau nhiều năm gần như không có động thái đáng chú ý trong lĩnh vực xe máy hybrid, Yamaha vừa gây chú ý khi loạt bằng sáng chế mới về hệ truyền động xăng - điện dành cho xe tay ga được công bố.
Các tài liệu cho thấy hệ thống được phát triển dựa trên mẫu xe ý tưởng Proto HEV mà Yamaha giới thiệu vào năm ngoái. Nếu được thương mại hóa, đây có thể là bước tiến mới của hãng xe Nhật Bản trong việc đưa công nghệ hybrid lên xe hai bánh.
Theo hồ sơ bằng sáng chế, Yamaha sử dụng cấu trúc hybrid nối tiếp - song song (series-parallel hybrid), kết hợp một động cơ xi lanh đơn với hai mô tơ điện.
Mô tơ điện thứ nhất đảm nhận nhiệm vụ dẫn động trực tiếp bánh sau. Nguồn điện được cung cấp từ bộ pin đặt ở khu vực sàn để chân. Khi xe vận hành ở chế độ thuần điện, bộ ly hợp điện từ sẽ tách động cơ xăng khỏi hộp số vô cấp CVT, giúp xe di chuyển hoàn toàn bằng điện và thu hồi năng lượng khi giảm tốc.
Trong khi đó mô tơ điện thứ hai được kết nối với trục khuỷu của động cơ, vừa hỗ trợ vận hành vừa đóng vai trò máy phát điện.
Khi dung lượng pin xuống thấp, động cơ xăng sẽ khởi động để kéo mô tơ này phát điện. Trong chế độ đó, động cơ hoạt động ở dải vòng tua tối ưu nhằm tiết kiệm nhiên liệu, còn xe vẫn được dẫn động chủ yếu bằng mô tơ điện, tương tự nguyên lý của xe điện mở rộng phạm vi hoạt động EREV.
Đáng chú ý, hệ thống còn có khả năng chuyển sang chế độ hybrid song song khi cần tăng tốc hoặc chạy ở tốc độ cao. Lúc này, động cơ xăng được kết nối với hộp số CVT thông qua ly hợp điện từ, đồng thời mô tơ điện tiếp tục hỗ trợ truyền lực đến bánh sau.
Theo bằng sáng chế, Yamaha cũng thiết kế một chế độ tăng tốc hiệu suất cao, cho phép cả động cơ xăng và hai mô tơ điện cùng hoạt động để tạo lực kéo lớn nhất.
Một điểm đáng chú ý khác là toàn bộ hệ thống được bố trí trong khung xe tay ga truyền thống với sàn để chân phẳng và kiểu dáng quen thuộc. Điều này cho thấy Yamaha đang hướng đến khả năng sản xuất thương mại, thay vì chỉ dừng ở xe concept.
Thực tế, Yamaha đã nghiên cứu xe máy hybrid từ hơn một thập kỷ trước. Năm 2005, hãng từng giới thiệu mẫu concept Gen-Ryu kết hợp động cơ từ YZF-R6 với mô tơ điện, sau đó là HV-X sử dụng nền tảng TMax 500. Tuy nhiên, các dự án này không được phát triển tiếp sau cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008.
Đến năm 2025, Yamaha tiếp tục giới thiệu hai mẫu concept mới gồm Proto PHEV và Proto HEV, cho thấy hãng vẫn theo đuổi công nghệ hybrid dành cho xe hai bánh.
Trong bối cảnh nhiều quốc gia siết chặt quy định về khí thải và mở rộng các khu vực phát thải thấp, xe máy hybrid được xem là giải pháp trung gian trước khi xe điện hoàn toàn trở nên phổ biến. Việc Yamaha tiếp tục đăng ký các bằng sáng chế mới cho thấy hãng vẫn đang chuẩn bị cho khả năng đưa công nghệ này vào sản xuất trong tương lai.
