Chuyên gia nói gì?
Croatia đã ở rất gần việc kéo Bồ Đào Nha vào hiệp phụ trong trận đấu thuộc vòng 32 đội World Cup 2026. Phút 103, từ một quả tạt bên cánh trái, Mario Pasalic khống chế bóng rồi đưa bóng đến vị trí của Josko Gvardiol. Trung vệ thuộc biên chế Manchester City dứt điểm tung lưới Bồ Đào Nha, khiến các cầu thủ Croatia vỡ òa vì tin rằng họ đã giành lại hy vọng.
Ban đầu, bàn thắng được công nhận. Tuy nhiên, tổ VAR nhanh chóng can thiệp và yêu cầu trọng tài người Na Uy Espen Eskas xem lại tình huống.
Sau khi tham khảo màn hình bên ngoài sân, ông Eskas quyết định hủy bàn thắng. Lý do là Igor Matanovic đã có một pha chạm bóng rất nhẹ trước đó, khiến Pasalic rơi vào thế việt vị khi nhận bóng.
Quyết định này lập tức gây ra làn sóng phản ứng dữ dội. Nhiều CĐV Croatia ném chai nước xuống sân để phản đối, khiến trận đấu phải tạm dừng ít phút. Ivan Perisic thậm chí phải tiến đến khu vực khán đài để trấn an người hâm mộ.
Theo mô tả của BBC, khi đoạn quay chậm được phát trên màn hình lớn tại sân BMO Field, ban tổ chức muốn chứng minh rằng Pasalic thực sự đã ở vị trí việt vị vào thời điểm Matanovic chạm bóng.
Điều khiến tranh cãi bùng nổ nằm ở chỗ pha chạm bóng của Matanovic quá nhẹ, gần như không thể nhận ra bằng mắt thường hoặc qua các góc quay thông thường.
Dù vậy, cựu trợ lý trọng tài Darren Cann, chuyên gia luật của BBC, khẳng định quyết định của tổ trọng tài là hoàn toàn chính xác.
Ông giải thích: "Pasalic đã ở vị trí việt vị khi đồng đội chạm bóng lần cuối. Bóng chỉ đổi hướng sau khi chạm hậu vệ Bồ Đào Nha chứ không phải một pha chủ động chơi bóng. Vì thế lỗi việt vị vẫn tồn tại. Công nghệ Snicko chứng minh 100% rằng Matanovic đã có pha đánh đầu chạm bóng".
Các công nghệ hỗ trợ nhau thế nào?
Điểm đặc biệt trong tình huống này nằm ở hệ thống công nghệ được FIFA triển khai tại World Cup 2026. Sau trận đấu, FIFA đã đăng thông báo chính thức để giải thích về quyết định gây tranh cãi. Theo cơ quan quản lý bóng đá thế giới, dữ liệu từ Công nghệ Bóng Kết Nối (Connected Ball Technology) được tích hợp trong quả bóng Trionda do adidas sản xuất đã xác nhận Igor Matanovic thực sự có pha chạm bóng trong tình huống dẫn đến bàn thắng bị từ chối của Croatia.
FIFA cho biết các cảm biến quán tính (IMU) được đặt bên trong quả bóng có khả năng ghi nhận mọi tác động, kể cả những va chạm cực nhỏ mà mắt thường hoặc camera phát sóng khó có thể phát hiện. Dữ liệu được truyền theo thời gian thực tới phòng VAR và có thể hiển thị trên sóng truyền hình dưới dạng đồ họa xung động, thường được ví như một "điện tâm đồ" của quả bóng.
Chính dữ liệu này cho thấy Matanovic đã có pha đánh đầu sượt bóng trước khi bóng đến vị trí của Pasalic. Chi tiết tưởng chừng không đáng kể đó lại trở thành cơ sở để xác định lỗi việt vị.
Bên cạnh hệ thống cảm biến trong bóng, FIFA còn sử dụng công nghệ Snicko, vốn nổi tiếng trong môn cricket. Hệ thống này giúp đồng bộ dữ liệu va chạm với hình ảnh truyền hình, cho phép các trọng tài xác định chính xác thời điểm bóng được chạm.
Khác với công nghệ việt vị bán tự động sử dụng camera và trí tuệ nhân tạo để xác định vị trí cầu thủ, Snicko và Connected Ball Technology tập trung vào việc xác định cầu thủ có thực sự chạm bóng hay không, và chạm vào thời điểm nào.
Nhờ đó, các trọng tài có thêm cơ sở để xử lý những tình huống cực kỳ phức tạp như đánh đầu sượt, chạm tóc hoặc những pha đổi hướng gần như không thể nhận biết bằng mắt thường.
